Język włoski ma dwie formy czasownikowe zwane imiesłowami: teraźniejsza i przeszła. Ta druga (participio passato) jest w nieustannym użyciu.
A. WSTĘP
Participio passato tłumaczymy na język polski jako imiesłów bierny czasu przeszłego. Pozwól, że przypomnę Ci co to jest za kategoria gramatyczna.
Co to jest ten imiesłów?
– Jest to nieosobowa forma czasownika mająca cechy składniowe i fleksyjne przymiotnika.
Co wyraża?
– Stan bycia.
Jak tworzymy imiesłów przeszły bierny?
– Dodając końcówkę (-ny lub -ty) do niektórych czasowników niedokonanych i dokonanych, które mają stronę czynną i bierną. Otrzymujesz nowe słowo, które wygląda i zachowuje się jak przymiotnik.
Na przykład: zrobić – zrobiony, ukryć – ukryty.
B. TWORZENIE FORM
Wierzę, że informacje o imiesłowie pomogą Ci zrozumieć jak funkcjonuje jego odpowiednik w języku włoskim.
Jak utworzyć poprawną forme w języku włoskim?
Regularną formę participio passato tworzymy dodając do tematu czasownika końcówki:
-ato dla I koniugacji:
parlare -> parlato (powiedzieć – powiedziany)
mangiare -> mangiato (zjeść – zjedzony)
-uto* dla II koniugacji:
vendere -> venduto (sprzedać – sprzedany)
cadere -> caduto (upaść – upadły)
-ito dla III koniugacji:
guarire -> guarito (wyleczyć – wyleczony)
pulire ->pulito (sprzątać – sprzątnięty)
*II koniugacja posiada w dużej mierze nieregularne formy participio passato. Tutaj znajdziesz te formy.
C. UŻYCIE
Participio passato jest bardzo często używane w języku włoskim. Popatrz w jakich sytuacjach:
- Jedną z podstawowych funkcji jest tworzenie czasów złożonych. Wszystkich! Wraz z czasownikami posiłkowymi tworzy odmiany czasów przyszłych, przeszłych oraz trybów.
Np. Ho pulito la casa ieri. Wczoraj posprzątałam dom.
Avrei preso tutto. Wziąłbym wszystko.
Penso che sia già tornato. Myślę, że już wrócił.
W tym wpisie możesz poczytać jak wykorzystać il participio passato do zbudowania czasu przeszłego il passato prossimo. - Jako podstawa tworzenia przymiotników i rzeczowników:
L’uomo ferito soffre. – Ranny człowiek cierpi. (przymiotnik)
Il ferito è all’ospedale. – Ranny jest w szpitalu. (rzeczownik) - Samodzielnie jako participio passato assoluto (forma nieosobowa, która zastępuje zdanie podrzędne):
Visto Maria, la chiamò. Zobaczywszy Marię, zawołał ją.
(Zastępuje zdanie typu: Aveva visto Maria e la chiamò.)
Persa la pazienza, se ne è andato. Straciwszy cierpliwość, poszedł sobie.
(Zastępuje zdanie typu: Quando ebbe visto Maria, la chiamò.)
D. PODSUMOWANIE
Wykorzystanie imiesłowu biernego jest dość powszechne w języku włoskim. Warto skoncentrować się na nauczeniu się tych form. Znajomość jednego słowa to tak naprawdę znajomość od razu trzech słów, popatrz:
FATTO – zrobiony, zrobiona (od czasownika fare – robić), posłuży do:
1. zbudowania zdania w każdym czasie złożonym;
Ho fatto il bucato. Zrobiłem pranie.
2.jako rzeczownik: il fatto – zdarzenie, fakt;
Il fatto è che hai ragione. Faktem jest, że masz rację.
3. jako przymiotnik: fatto – zrobione;
Tutto fatto. Wszystko zrobione.