Do stworzenia nawet najprostszego zdania potrzebujemy czasownik. W języku włoskim czasowniki odmieniają się przez osoby i liczby, czyli tak jak po polsku. Zapraszam Cię do poznania regularnej odmiany czasowników w czasie teraźniejszym, zwanym po włosku il presente indicativo.
Czas teraźniejszy stosujemy do wyrażania tego, co ktoś robi w danym momencie lub wykonuje regularnie oraz użyjemy go opowiadając o planach na przyszłość.
Czasowniki we włoskim dzielą się na trzy grupy według posiadanej końcówki (-are, -ere, -ire). Ten podział będzie obowiązywał przez wszystkie czasy i tryby włoskie. Czasem ta odmiana będzie przyjazna a czasem mniej przyjazna dla Ciebie.
Teraz przedstawię tzw. końcówki osobowe. Poznaj schemat odmiany czasowników włoskich w czasie teraźniejszym:
| -ARE | -ERE | -IRE | ||
| I | II | III a | III b | |
| Io (ja) | -o | -o | -o | –isco |
| Tu (ty) | -i | -i | -i | – isci |
| Lui/lei (on/ona) | -a | -e | -e | –isce |
| Noi (my) | -iamo | -iamo | -iamo | -iamo |
| Voi (wy) | -ate | -ete | -ite | -ite |
| Loro (oni,one) | -ano | -ono | -ono | –iscono |
Jak prawidłowo odmienić czasownik w czasie teraźniejszym?
Zaczyna się ostro, czyli należy odciąć 3 ostatnie litery czasownika w bezokoliczniku: -are, -ere lub -ire.
Jednocześnie patrzysz na to, co odcinasz, jeśli to było -are to odmieniasz czasownik zgodnie z podaną informacją w pierwszej kolumnie (koniugacja I), -ere to z drugą kolumną (koniugacja II); Sprawa nieco komplikuje się przy końcówce -ire (koniugacja III), bo należy odmienić według krótszej lub dłuższej wersji; Ale skąd masz wiedzieć, którą wybrać? Tą wątpliwość pomoże Ci rozwiać słownik, nauczyciel lub lista czasowników, którą znajdziesz poniżej.
A to przykład jak przekształcamy czasownik z bezokolicznika w jego formę osobową ( z mówić w ja mówię, czyli parlare -> io parlo), podobnie jak w j.polskim zmieniamy końcówkę, która pozwala informuje kto wykonuje daną czynność.
Krótko mówiąc: jeśli chesz powidzieć „(ja) mówię ” to odcinasz -are i dodajesz -o i rozmówca wie, że wypowiadzasz słowo „(ja) mówię”
Schemat odmiany czasowników regularnych w czasie teraźniejszym:
| Parl–ARE (mówić) | Mett–ERE (kłaść) | Apr–IRE (otwierać) | Fin–IRE (kończyć) | |
| Io (ja) | Parl-o | Mett-o | Apr-o | Fin-isco [-isko] |
| Tu | Parl-i | Mett-i | Apr-i | Fin-isci [-iszi] |
| Lui/lei/Lei | Parl-a | Mett-e | Apr-e | Fin-isce [-isze] |
| Noi | Parl-iamo | Mett-iamo | Apr-iamo | Fin-iamo |
| Voi | Parl-ate | Mett-ete | Apr-ite | Fin-ite |
| Loro | Parl-ano | Met-ono | Apr-ono | Fin-iscono [-isko] |
* Jeśli już posługujesz się odmienionym czasownikiem nie musisz używać zaimków (to te maleństwa z pierwszej kolumny: io, tu, noi…). Czasownik jest odmieniony, więc jest jasne kto wykonuje czynność;
Na pewno jesteś ciekaw_ jakie są niezbędne, podstawowe czasowniki, aby móc porozumieć się w języku włoskim. Przedstawię Ci te, które statystyki podają za najczęściej używane przez Włochów.
W tym zestawieniu będą tylko czasowniki regularne:
| I abitare – mieszkać | II aggiungere – dodać | III a aprire – otwierać | III b capire – rozumieć |
| aiutare – pomagać | battere – uderzyć | coprire – przykryć | costruire – tworzyć |
| buttare – wyrzucać | cadere – upaść | divertire – bawić się | finire – kończyć |
| cambiare – zmieniać | chiedere – pytać | dormire – spać | preferire – woleć |
| camminare -spacerować, iść | conoscere – (po)znać | fuggire – uciekać | stabilire – ustanowić |
| cantare – śpiewać | correre – biegać | offrire – oferować | unire – łączyć |
| contare – liczyć | credere – wierzyć | partire – odjeżdżać | |
| diventare – stać się | crescere – rosnąć | scoprire – odkryć | |
| entrare – wchodzić | decidere -decydować | servire – służyć | |
| guardare – patrzeć | dipendere – zależeć | soffrire- cierpieć | |
| imparare – uczyć się | discutere – dyskutowć | sentire – czuć | |
| incontrare – spotykać | esistere – istnieć | ||
| iniziare (zaczynać) | giungere -dołączyć | ||
| lasciare (zostawiać) | insistere -nalegać | ||
| lavorare (pracować) | leggere – czytać | ||
| mangiare* (jeść) | mantenere-utrzymywać | ||
| portare – nieść, nosić | mettere – kłaść, położyć | ||
| preparare – przygotowywać | muovere -ruszać | ||
| provare – próbować | perdere – tracić, zgubić | ||
| studiare – uczyć się | permettere – pozwalać | ||
| suonare – grać na instrumencie | prendere – brać | ||
| tornare – wracać | ripetere -powtarzać | ||
| usare – używać | vedere -widzieć, oglądać | ||
| vivere – żyć |
A teraz zadanie dla Ciebie:
Uzupłenij zdania odmieniając czasownik zgodnie z sugestią.
- (io abitare) ________________ in Polonia. Mieszkam w Polsce.
- (tu suonare) _______________ il pianoforte? Grasz na pianinie?
- Maria (lei leggere) _______________ il fumetto. Maria czyta komiks.
- Io e Marco (noi vivere) ______________ in un piccolo appartamento. Ja i Marek mieszamy (żyjemy) w małym mieszkaniu.
- (voi capire) __________________ la lingua spagnola? Rozumiecie język hiszpański?
- Paolo e Francesco (loro partire) ___________________ domani. Paweł i Franciszek wyjeżdżają jutro.
- ( tu ripetere) ________________________ la domanda, per favore. Powtórz pytanie proszę.
- (io preferirie) _______________________ le macchine sportive. Wolę samochody sportowe.
- Ogni giorno (noi domire) ___________________ otto ore. Codziennie śpimy osiem godzin.
- Chiara (lei studiare) _________________ tanto la filosofia. Klara uczy się dużo filozofii.